Jueves, 17 de mayo de 2007
Este a?o Galicia recuerda a la poeta MARIA MARI?O. Desde aqu? queremos unirnos a ese merecido homenaje.


MARIA MARI?O
(1907 - 1967)



Verba que comenza

Son a suma total
daquel que foi medindo
a pegada aquela que non digo,
pegada que soia se puxo o seu nome.
Son resta da esperanza -diferencia quedou-.
Multiplicada xa nac?n,
pra que dividirme agora?

San, enteira voume indo,
san, enteira vou quedando,
o paso xa me cederon,
inda que o cami?o se vira,
vaise virando en duro,
as pegadas ben se ven
vense volcar nas penas,
liman os picos dos montes,
raxan a cume i o mar,
raxan as alturas todas,
raxan a n?boa,
raxan o sol,
r?xanse todas nunha,
esta c?nsguese
vaise cinguindo.
Terra, alma dona!
Pegada que soia
se puxo o seu nome.


A morte


De forte ollar, amiga,
e fr?o que non se quenta.
Amiga, que eres de todos
e por ningu?n esquecida.

Soia con teu silencio
na forza do teu poder,
un por un de cada ser
levas do fin ? comenzo,
descansar ? t?a fonte.
...................................................
E logo de al? cansi?os,
amiga, dinos pra onde?

Deixa, amiga, ?s nosos p?s,
fr?os polo teu ver,
algo do noso sentir,
do s?n que ti fas fuxir,
amiga, por aquil nacer...


Si o Outono non crebara o tempo


non se ergu?a en verso longo o poeta,
o trobeiro que en li?a chega ? meta
arrola a cume, espaia a n?boa, achega o vento.

Os cantores esquecen o seu d?a
e d?ense do que saben que lles chega.
Quece o zoco no ourizo e na nebra.
Vela o arbre a s?a en lousa compa??a.

Alumea o souto a esperanza soia,
a que onte viveu na s?a sombra amiga,
espera hoxe o que dela quedou f?ra.

Roda do carro que, entre lousa e folla,
vas trocando por ma??n cantiga
atopas noite, atopas d?a e quedas soia!


Est? caendo a folla i en min nace primaveira,


Quen entender? este mar vello?
Como digo onte sendo hoxe?
Como farto a mi?a verba do nacer que xa pasou!
Como reino nas migallas onde medrei un bon d?a!
Como piso forte sendo branda?
Como digo si si o non est? escoitando?
Quen entender? este mar vello?
Medro, medro e non sei onde parar.
Presa xa e cegui?a no cume
l?vame,
l?vame ? chan a verba.

Queda hoxe o chan soio
muxindo a pegada do tempo.
Mesturadas terras peneiran, peneiran fari?a,
fari?a que non fai masa.
Reb?lanse as ondas ?s mares,
os r?os afogan a pradeira seca,
os cami?os non se atopan.
Quen entender? este mar vello?
? outono i en min nace primaveira.
Quen o entender??


Palpas os tempos.



Lambes as terras.
Trillas os d?as
e vas andando,
sin parar andando.
Coxeas no outono -meu arranque-.
Al?ngaste no est?o -mi?a morte-.
? primaveira d?ste,
d?ste a todos que logo de ti se chaman.

Tolle o inverno o teu nome,
o teu nome -morno lume-,
o teu nome farto i esquecido,
esquecido
entre muros lentos,
entre pozas, terras-mi?ocas,
entre mundo de sapos
e calexas de l?a.

Farto!

O teu nome leva e d?.
D? mareas de verbas feitas,
d? cantiga que se escoita,
d? ? terra voz e fala,
d? a cada un dos tempos seu dono,
d? larganza -peito de br?os-.
Vein vindo a luz aquela que ti
encendiches e non se apaga.

Sol!

Quen manda na hora de hoxe?

Quen manda?
Quen manda que non a atende?
Vou buscando,
busco ma?? e no atopo, busco d?a
e non o vexo.
Todo cala afeito.
Non atopo a pousa tarde nin sei do seu
barullo.
Quen me fala non o entende.
Se?or,
dime quen me levou?
Quen me levou que me volva,
que me volva enteira de
Ti.
Herbi?as de prados frescos,
terras,
mares, mareas e cumes,
riachos de entre canellos, buscade de v?s
o meu, meu soio.

Xa vexo!

Vou vendo.
Vexo d?a ca s?a salve.
Atopei ma?? -mi?a hora-.
Vai medindo o tempo as prantas.
Xa me din en verba aberta!
Xa me escoitan!
Xa en rendixa da noite se atui!

Xa son!


? 2007 Biblioteca Virtual Galega

Unha selecci?n de poemas a partir de:
?Mar?a Mari?o: Obra completa?.

Edici?n de Victoria Sanjurjo Fern?ndez.
Biblioteca das Letras Galegas.
Ed. Xerais. 1994


Secci?n de Filosof?a e Pensamento
Comisi?n T?cnica de X?nero
Consello da Cultura Galega

A?ADIMOS


Indice
Do libro Palabra no Tempo
3 - Inda vou na misma meni?a? [pax63]
4 - Tiven medo de bogar? [pax132]
Do libro Verba que Comeza
5 - Aqu? che deixo, meu peito canso, aqu? [pax147]
6 - Est? caendo a folla i en min nace primaveira.? [pax199]
7 - Hab?a que chegar, hab?a que chegar pra ser? [pax206]

(MARIA MARI?O : POEMAS | ?lbum de mulleres. culturagalega.org)


?Inda vou na misma meni?a
aquela que fogueaba sin leito!
?Son aquela!
?Son aquela que no bosco
escuitaba o himno dela!
Son aquela ma?anci?a,
entre orballo das rosas,
entre area de sendeiros,
onde atopaba a campana.
Caladi?a eu chamaba
en berros que hoxe esquezo,
cando o nav?o de lonxe
o meu mar cheo atracaba.
?Son aquela!
Son aquela tarde queda
que no ser?n se chamaba
mi?a aurora sin coores
chea dun farto rebusco
que en un xordo a min chegaba.
?Son aquela!
Son aquela pena nubra
que de mofo entrenzaba
a lonxe voz do poeta,
cando a?nda non sab?a
que era para ela
o que aquela voz narraba.
?Son aquela!
Son aquela sempre soia
que paseaba a ribeira
a ver si nela atopaba,
a ver si nela afogaba.
Eu non sei,
eu non sei son sinceira
Eu sent?a un lonxe triste,
eu sent?a nel ledicia,
eu quer?a quedar soia,
eu quer?a compa??a,
?aquela que eu non sab?a!
Hoxe o sol enxuga a n?boa.
Os dous tecen amores.
?Han de saber algo dela!

***

Tiven medo de bogar,
tiven medo de auga crara.
Anque fora cuns bos remos
anque fora na mar calma,
?non bogaba!, ?non bogaba!
O medo xa non sei del.
Xa secou aquel mar longo.
E sin saber donde veu,
si ? doutro ou ? meu,
navego nun mar de fondo.

***

Aqu? che deixo, meu peito canso, aqu?
che deixo,
aqu? che deixo nestes branco papel trillado, neste
percuro as horas.
?Quen eres -perguntaranche-, quen eres?
Son a n?boa que anda soia, son o sol
que quenta as queixas, dos cami?os
son o farto,
son o sono que rixe
mundo que verte tempo,
son o berro caladi?o entre arranque-br?o de sono morto.
Das cousas que non se atopan
tam?n son,
das ondas que soio van, van e van,
delas son,
de cando ve?en e vein vindo
delas son. Son o ledo daquel sono -terra de sin pisadas,
soio remaxe das cousas-.
Papel branco,
trillado,
papel,
berra,
berra entre os fortes
desde onde as mi?as verbas che magoan

***

Est? caendo a folla i en min nace a primaveira.
?Quen entender? este mar vello?
?Como digo onte sendo hoxe?
?Como farto a mi?a verba do nacer que xa pasou!
?Como reino nas migallas onde medrei un bon d?a!
?Como piso forte sendo branda?
?Como digo si si non est? escoitando?
?Quen entender? este mar vello?
Medro, medro e non sei onde parar.
Presa xa e cegui?a no cume
l?vame,
l?vame ? chan a verba.
Queda hoxe o chan soio
muxindo a pegada do tempo.
Mesturadas terras penetran, peneiran fari?a,
fari?a que non fai masa.c
Reb?lanse as ondas ?s mares,
os r?os afogan a pradeira seca,
os cami?os non se atopan.
?Quen entender? este mar vello?
? outono i en min nace primaveira.
?Quen o entender??

***

Hab?a que chegar, hab?a que chegar pra ser.
Hab?a que deixar o que nacera,
o que iba medrando.
Hab?a que deixalo.
Hab?a que chegar.
Hab?a que deixar a cume,
cume de quenturas,
cume que vive baixo a ponte das loitas,
baixo remos que viven no olvido do ben,
baixo a cruz que nos desina o tempo,
baixo a terra que apresada nos vai decindo,
nos di:
"Hab?a que chegar"
De cando en cando a mi?a cume fala soia,
volve ? seu e logra del,
logra a resposta do vec?n-peito enfermo,
peito que se espaia recio pra aquel outro que non ten cura,
peito feito dela que chega a n?s,
peito que volve a cume ? seu,
s?a infancia tecedeira,
s?a primeira mirada que veu luz,
seu ma??n en onte xa feito,
seu d?a craro:
toda a verdade das cousas.
?Anos poucos. Ouh!


BIOGRAFIA

Mar?a Mari?o Carou ? unha figura singular no contexto da literatura galega pola obra, pola biograf?a, pola recepci?n. Vinte e sete anos separan a publicaci?n do seu primeiro libro Palabra no Tempo da edici?n de Verba que comeza. Ao longo dese tempo creouse arredor desta escritora un veo de misterio, alimentado polo seu afastamento do mundo literario.

Naceu en Noia no ano 1907. Filla de Xos? Mar?a Mari?o e Filomena Carou, era a cuarta de cinco irm?ns. A s?a infancia e xuventude nesta localidade est?n marcadas polas dificultades econ?micas da familia, uns anos -poucos- de escola e logo traballa como costureira polas casas. As amigas l?mbrana como unha persoa estra?a e solitaria. O traslado a Escarabote (Boiro), onde unha t?a s?a traballaba de coci?eira no Pazo de Goi?n, que ti?a unha boa biblioteca, perm?telle o acceso a algunhas lecturas. Ese desco?ecemento da cultura libresca ? un dos aspectos subli?ados por Ux?o Novoneyra, ao insistir na orixinalidade da s?a escrita.

Casa en Boiro co mestre Roberto Posse Carballido e despois dun breve per?odo tempo no Pa?s Vasco, onde morre o seu ?nico fillo ao mes e medio de nacer, regresan a Galicia. Inst?lanse, por motivos de traballo, primeiro en Romeor do Courel e logo en Parada, a onde se trasladan por consello m?dico a causa da depresi?n nerviosa que sofre a escritora. Neste lugar pasar? Mar?a Mari?o o resto da s?a vida, fai algunha viaxe a Noia e Monforte e as vacaci?ns nos ?ltimos anos na cidade da Coru?a. No Courel co?ece a Ux?o Novoneyra, quen promove a publicaci?n do seu primeiro libro. Palabra no Tempo ed?tase no ano 1963 na colecci?n "Tesos Cumes" da editorial Celta. No pr?logo Ram?n Otero Pedrayo sa?da a "revelaci?n dunha intimidade impresionante do ego da escritora cas cousas, de un desvelamento e senso tr?xico do ser do tempo na serra". Mar?a Mari?o comezara a escribir seis anos antes, primeiro en castel?n, logo en galego.

Sen apenas relaci?ns no mundo literario, o illamento e a marxinalidade que caracterizou en moitas ocasi?ns o labor creativo das mulleres condicionou a recepci?n da s?a obra, mesmo chegou a suscitar nalg?n momento d?bidas sobre a s?a existencia e a autor?a dos poemas. Creaci?n singular no contexto da literatura galega, a escrita de Mar?a Mari?o non obedece ?s normas, a s?a ? unha po?tica crebada que tensa e racha a lingua ? procura da voz que exprese ese "raro e valios?simo mundo escuro" que, en palabras de Xos? Lu?s M?ndez Ferr?n, constit?e a s?a obra.

Haber?a que agardar 27 anos desde a publicaci?n de Palabra no Tempo para que se dese a co?ecer o seu segundo libro; unha edici?n promovida por Ux?o Novoneyra e Ant?n Avil?s de Taramancos e publicada polo Concello de Noia. No volume Verba que comeza rec?llese unha ampla mostra dos poemas escritos por Mar?a Mari?o no ?ltimo ano da s?a vida, enferma xa de leucemia. Antes, de acordo cos datos facilitados por Ux?o Novoneyra, escribira d?as obras en castel?n que non se co?ecen: "Los a?os pobres. Memoria de guerra e postguerra" e "M?s all? del tiempo". No ano 1994 Edici?ns Xerais publica a Obra Completa.

Unha po?tica radicalmente intimista e unha linguaxe rupturista caracterizan, segundo Carme Blanco, estudosa da s?a obra, a escrita de Mar?a Mari?o. Unha personalidade literaria que se sit?a nas marxes do can?nico no seu tempo. A s?a figura suscitou e segue a suscitar interpretaci?ns diversas. Unha mirada embazada durante moito tempo polo desco?ecemento da s?a vida e a desconfianza do proceso de escrita da s?a obra.

Os seus restos mortais repousan no cemiterio de Seoane do Courel.


Autora da biobibliografia: Ana Roman?

Tags: Maria Mariño

Publicado por gala2 @ 3:34  | POEMAS
Comentarios (0)  | Enviar
Comentarios